Wanneer het leven zelf even is langsgeweest | Schuur
Wanneer het leven zelf even is langsgeweest

2 november 2021

Wanneer het leven zelf even is langsgeweest

De debuut­voor­stel­ling van Loek de Bakker bij Toneel­schuur Producties: Het leven zelf’ gaat over het leven zelf en is gebaseerd op het gelijk­na­mige boek van Roelof ten Napel.

Het leven en de dood

Het is een verhaal over Amos, een jongen die besluit uit het leven te stappen, die we leren kennen middels de gaten die hij achterlaat in de levens van zijn nabe­staanden. Het leven en de dood van Amos worden omschreven door zijn zus, zijn vrienden, maar ook door de toevallige passant die hem een enkele keer heeft ontmoet. De verschil­lende perspec­tieven belichten de verschil­lende aspecten van het leven: het is een verhaal over leven zelf, dat soms vluchtig, soms wonder­baar­lijk en altijd vergan­ke­lijk blijkt te zijn.

Toneel­be­wer­king

Regisseur Loek de Bakker las het boek voor het eerst twee jaar geleden en wist gelijk dat dit zijn nieuwe voor­stel­ling zou worden. Hij vroeg vertrouwde collega thea­ter­maker (tevens oud-Toneel­schuur Producties maker) Casper Vandeputte om een toneel­be­wer­king te maken en donderdag 20 januari zal de voor­stel­ling in première gaan in de Schuur. We spraken de makers om het te hebben over de dood, daarmee omgaan, jong zijn, verbinding, vriendschap, hun nieuwe voor­stel­ling en Het leven zelf.

Loek en Casper liggend Foto Chris en Marjan

Het is niet makkelijk om te sleutelen aan een boek dat heel goed is. Als je een bewerking maakt van een kunstwerk moet je altijd iets kapot maken,” zegt Casper Vandeputte als ik hem vraag naar de huidige staat van het werkproces. Omdat de auteur Roelof ten Napel ook wiskundige is, heeft het boek iets weg van een formule. Alles past precies in elkaar, daar laat Roelof zich in het hart kijken. Om die reden heb ik ook de tekst­be­wer­king wiskundig benadert. Aan de hand van Roelofs methodiek heb ik mijn eigen formule ontwikkelt voor de voor­stel­ling; de som is liefdevol gebroken en daarna weer vakkundig in elkaar gepuzzeld.”

Wanneer je jong bent

Deze puzzel bestaat uit verschil­lende perspec­tieven en verhaal­lijnen. Thema’s als vriendschap, adoles­centie, rouw­ver­wer­king en menselijke verbinding komen aan bod. Loek en Casper hebben de thema’s die voor hun het meeste resoneerden uitgekozen en belicht in hun voor­stel­ling. Wat voor ons heel erg naar voren kwam, is het gevoel dat je ervaart wanneer je jong bent. De fase tussen je twintigste en je dertigste is een tijd waarin je veel dingen voor het eerst bewust meemaakt,” vertelt Casper. Iedereen heeft het altijd over de puberteit als de heftigste tijd van je leven, maar die jaren daarna, joh, dat is pas heftig! Ieder moment voelt zo beslissend en zo toevallig tege­lij­ker­tijd. Je bent voor het eerst zelfstandig en vrij, waardoor alles mogelijk is. Je bent voor het eerst licht. Maar juist door die lichtheid heb je soms bijna het gevoel dat je zo van de wereld af zou kunnen kukelen.” Loek knikt instemmend mee. Je bent je bij alles net iets bewuster. Dit verhaal gaat over de ontwik­ke­ling van die bewust­wor­ding. Het moment dat je erachter komt, dat alles dat in je leven gebeurt bepalend kan zijn voor hoe je wordt, wie je bent,” zegt Loek.

Ik wil je een zin uit het boek voorlezen,” zegt Loek. Hij citeert: Onder water ben je steeds alleen, maar eenzaam nooit. Een man van zout zou er pijnloos, spoorloos kunnen smelten.” Het is even stil. We nemen de tijd om de zin in ons op te nemen. Dit komt uit een gedicht dat in het boek wordt geciteerd. Het laat zien hoe Het leven zelf ook een soort levens­be­schou­wing kan zijn. Soms ben je verdrietig en eenzaam, dan komt het leven ineens keihard binnen. De volgende dag sta je weer met een groep mensen dansend in een kamer het leven te vieren. Soms gaat er iemand dood maar dan moeten er de volgende dag nog steeds bood­schappen gedaan worden. Snap je? Ook dat is het leven zelf.” Casper vult aan: Wat doe je als het leven even is langs geweest? Hoe leef je verder als alles is veranderd en tege­lij­ker­tijd alles hetzelfde is gebleven? We hopen met de voor­stel­ling een verankering te kunnen bieden voor het eenzame gevoel waarbij je denkt dat je zweeft.”

Heel veel troost

Ik vraag Loek en Casper of ze een duistere voor­stel­ling aan het maken zijn. Ze denken allebei even na en zeggen vervolgens van niet. Loek zegt: Het verhaal biedt eigenlijk heel veel troost. In dit verhaal is de dood de verbindende factor. Doordat iemand besluit uit het leven te stappen komt juist iedereen nader tot elkaar.” Ik vraag Loek of deze gedeelde ervaring anders zal zijn in de voor­stel­ling. Hij zegt: In het boek hebben de personages ieder een hele afzon­der­lijke ervaring van de dood. In onze voor­stel­ling staan ze juist allemaal met elkaar op het podium. Het is de borrel na de begrafenis.” Casper gaat verder. Dat neemt niet weg dat de dood natuurlijk nog steeds fucking eng is. Doodgaan op je sterfbed wanneer je 90 bent is natuurlijk een optie, maar alle andere manieren om dood te gaan zijn natuurlijk afgrij­se­lijk om over na te denken. Leven is een risico op doodgaan, op verlaten worden. Elke relatie die je maakt is ook weer risico om iemand kwijt te raken. Het is de angst voor een moge­lijk­heid, maar juist daarom ook rela­ti­ve­rend. Het is een gevoel dat er wel is, maar altijd als onderlaag aanwezig is,” zegt Casper. Misschien moeten we het zo zien,” zegt Loek. Het leven en de dood gaan op verschil­lende manieren aan ons voorbij. Het is soms zwaar, soms licht. Soms staat de tijd stil en soms vliegt alles aan je voorbij. Het is groot en klein tege­lij­ker­tijd. Je doet het alleen en je doet het samen. Als je het leven als eenzaam ervaart, wat het vaak is, is het leven zelf de viering van de samenkomst die daarop volgt. Het is troost vinden in het feit dat de wereld altijd door zal blijven draaien.” 

Door: Kiriko Mechanicus

De Toneel­schuur productie Het leven zelf met Sharlee Daantje, Alex Hendrickx, Michael Muller en June Yanez is te zien in de Schuur za 15 t/​m za 22 januari en do 17 t/​m za 19 februari en op tournee door het land. 

Het leven zelf

Het leven zelf

Naar de roman van Roelof ten Napel

Meer zoals dit